مىباشد . تفسير اين صنعت از آنچه قبلا گذشت ظاهر و روشن مىشود لذا مصنّف متعرّض تعريف آن نشد و بهرصورت مثال آن همچون فرموده حق تعالى : يوم ياتى لا تكلّم نفس الّا باذنه فمنهم شقى و سعيد ، فامّا الّذين شقوا ففى النّار لهم فيها زفير و شهيق خالدين فيها ما دامت السّموات و الارض الّا ما شاء ربّك انّ ربّك فعّال لما يريد و امّا سعدوا ففى الجنّة خالدين فيها ما دامت السّموات و الارض الّا ما شاء ربّك عطاء غير مجذوذ . جمله [ يوم يأتى ] يعنى يوم يأتى اللّه و مقصود اينست كه ( يوم يأتى امر اللّه ) . و ممكنست ضمير در [ يأتى ] به [ يوم ] راجع باشد و مقصود از آن حادثه و واقعه‌اى باشد كه در آن اتّفاق مىافتد و ظرف يعنى [ يوم ] منصوب است بواسطه اضمار [ اذكروا ] . و تقدير [ لا تكلم نفس ] اينستكه لا تكلم نفس بما ينتفع من جواب او شفاعة يعنى هيچ نفسى بجواب و شفاعتى كه نافع باشد تفوّه و تكلّم نمىكند . و ضمير در [ منهم ] به اهل موقف راجع است و مراد از [ شقّى ] كسانى هستند كه محكوم به جهنّم بوده و منظور از [ سعيد ] آنانى هستند كه محكوم به بهشت مىباشند . و كلمه [ زفير ] يعنى اخراج نفس بشدّت و سختى و [ شهيق ] يعنى ردّ نفس بشدّت و سختى و مقصود از [ سموات و ارض ] سموات آخرت و زمين آن مىباشد .